ΣΥΡΙΖΑ ΒΥΡΩΝΑ

Όταν ο λαϊκισμός χαϊδεύει τα αυτιά νέων ανθρώπων

Παρακολουθούμε τις τελευταίες μέρες τις εξελίξεις και τις αντιδράσεις, μετά την απόφαση της κυβέρνησης να μην ανανεώσει τις συμβάσεις όσων είχαν προσληφθεί στο δημόσιο με τα προγράμματα stage και να μην αξιοποιούνται πλέον τα προγράμματα αυτά στον δημόσιο τομέα. Θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε το θέμα χωρίς προκαταλήψεις και μικροκομματικές σκοπιμότητες.

Κατά πρώτον για τον ίδιο το θεσμό των stages.

Ο θεσμός της μαθητείας ή της εργασιακής εμπειρίας είναι γενικά μια πρακτική που έχει καθιερωθεί στην αγορά αιώνες τώρα. Στο παρελθόν ήταν το αναγκαίο βήμα κάθε νέου που ήθελε να μάθει μια τέχνη, να είναι δίπλα στον «μάστορα» και να μαθαίνει την τέχνη του, ώστε στην συνέχεια να προχωρήσει μόνος του στην ζωή και στην εργασία. Από τη δεκαετία του ενενήντα, καθιερώνονται τα προγράμματα stage, τα οποία προέβλεπαν επιχορήγηση των επιχειρήσεων, οι οποίες θα προσελάμβαναν ανέργους νέους για εργασιακή εμπειρία από έξι έως έντεκα μήνες. Ήταν ένα κίνητρο για τις επιχειρήσεις, οι οποίες ευκολότερα θα προσελάμβαναν έναν νέο όταν τελείωνε το σχολείο ή το πανεπιστήμιο και θα χρειαζόταν κάποια εργασιακή εμπειρία, για την διεκδίκηση μιας καλής θέσης στον ιδιωτικό ή στον δημόσιο τομέα. Ο θεσμός λοιπόν κατ'αρχήν σαν θεσμός είναι θετικός. Εκείνο που έφταιξε είναι ο τρόπος που χρησιμοποιήθηκε. Αν μάλιστα το Κράτος χρηματοδοτούσε και τις ασφαλιστικές εισφορές κατά την περίοδο της εργασιακής εμπειρίας, τα προγράμματα αυτά είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για την ομαλή μετάβαση στην κανονική εργασιακή ζωή κάθε νέου ή νέας. Εάν μάλιστα συνδεθούν και με τα εκπαιδευτικά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης των ανέργων, οι οποίοι στην συνέχεια θα μπορούν να αποκτήσουν εργασιακή εμπειρία μέσα από τα προγράμματα αυτά, θα ήταν ακόμη πιο αποτελεσματικά και χρήσιμα. Όμως το εξουσιαστικό κομματικό σύστημα, διάβαζε πελατειακό κράτος, άρπαξε αυτόν τον θεσμό και τον έβαλε να υπηρετήσει τις μικροπολιτικές σκοπιμότητές του. Με άθλιο τρόπο «βόλευαν» δήθεν τα νέα παιδιά, και μέσα από συνεχείς ανανεώσεις των συμβάσεών τους, ουσιαστικά τα έθεταν σε εργασιακή ομηρία, αλλά και σε πολιτική - κομματική ομηρία. Στο παιχνίδι αυτό μπαίνουν όλα τα επίπεδα του πελατειακού κράτους, από τις κεντρικές υπηρεσίες μέχρι τους Δήμους και τις Νομαρχίες. Τα νέα παιδιά μέσα από τη συνεχή ανανέωση των συμβάσεων stage και τις υποσχέσεις αυτών που τους προσελάμβαναν, απλώς ανανέωναν τις ελπίδες τους για τον πολυπόθητο διορισμό στο Δημόσιο. Ουσιαστικά ανανέωναν τα συμβόλαια εξάρτησης από το κομματικό κράτος κάθε χρώματος και απόχρωσης.

Και ερχόμαστε στη σημερινή κατάσταση.

Χιλιάδες εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα βρίσκονται στον δρόμο αφού δεν ανανεώνεται η σύμβασή τους και τα προγράμματα stage δεν θα εφαρμόζονται πλέον στον δημόσιο τομέα. Αυτό ως γεγονός δεν είναι καθόλου ευχάριστο για κανένα. Τι μπορούσε όμως να γίνει ; Και αυτό που μπορούσε να γίνει συμβαδίζει με το κοινό περί δικαίου αίσθημα; Αυτό πρέπει να είναι το κριτήριό μας και όχι κάποια φτηνά αντιπολιτευτικά κίνητρα ή κάποιες μικροκομματικές σκοπιμότητες.

Δεν εξετάζουμε τον τρόπο που προσλήφθηκαν οι άνθρωποι αυτοί στον δημόσιο τομέα μέσα από τα προγράμματα stage. Χωρίς να μηδενίζουμε τις ατομικές ευθύνες του καθένα μας, δεν έχει καμιά σημασία, αν κάποιοι με τα stages ευνοήθηκαν. Είχαν ανάγκη και έπρεπε να εργασθούν. Τώρα εάν κάποιοι κομματάρχες τούς χρησιμοποίησαν, οι ευθύνες βρίσκονται στο διεφθαρμένο πελατειακό μας κράτος και στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν όλα τα προηγούμενα χρόνια, που επέτρεπαν την συνέχιση ενός τέτοιου καθεστώτος. Αυτό που έχει σημασία να εξετάσουμε είναι τι είναι αντικειμενικά δίκαιο και τι άδικο. Ας δούμε τα ενδεχόμενα που προβάλλουν διάφορες πλευρές.

Να μονιμοποιηθούν τώρα όλοι οι εργαζόμενοι στα stages χωρίς όρους και προϋποθέσεις, όπως ζήτησαν κάποιοι, η πρώτη εκδοχή.

Να παραταθούν οι συμβάσεις τους μέχρι να γίνουν οι διαγωνισμοί για την κάλυψη των απαιτούμενων θέσεων και να μοριοδοτηθούν ευνοϊκά, όπως ζήτησαν κάποιοι άλλοι, η άλλη εκδοχή.

Και οι δύο αυτές εκδοχές, πέρα από τον έντονο λαϊκισμό που αποπνέουν, είναι βαθιά άδικες και στο βάθος αντεργατικές. Αδικούν κατάφωρα τα χιλιάδες παιδιά του ιδιωτικού τομέα που δούλεψαν ή που δουλεύουν ακόμη με προγράμματα stage και ξέρουν ότι προσλήφθηκαν για εργασιακή εμπειρία. Τα αδικούν κατάφωρα θεωρώντας τα παιδιά ενός κατώτερου θεού σε σχέση με τα παιδιά του δημόσιου τομέα. Τα αδικούν γιατί ξεχωρίζουν τους εργαζόμενους σε πληβείους και πατρικίους ανάλογα εάν απασχολούνται στον ιδιωτικό ή στον δημόσιο τομέα. Αυτή η πολιτική όμως δεν έχει καμιά σχέση με την υπεράσπιση των εργατικών δικαιωμάτων. Απλώς χαϊδεύουν τα αυτιά τους, διαιωνίζουν το πρόβλημα και συνεχίζουν να καλλιεργούν φρούδες ελπίδες.

Τέλος, δεν μπορεί να υπάρχει ευνοϊκή μοριοδότηση στους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα με stage. Η μοριοδότηση πρέπει να είναι ισότιμη για όλους, είτε του δημόσιου είτε του ιδιωτικού τομέα, και η απασχόληση στα stages να μετράει όπως μετράει κάθε προϋπηρεσία, για τους διαγωνισμούς προσλήψεων στον δημόσιο τομέα. Ο νόμος πρέπει να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλους.

Συμπερασματικά:

Ο θεσμός της εργασιακής εμπειρίας είναι θετικός εάν εφαρμοστεί με τον σωστό τρόπο, για τον χρόνο που προβλέπεται για τα προγράμματα αυτά, και θα είναι ακόμη πιο ολοκληρωμένος και αποτελεσματικός εάν συνδεθεί με την επαγγελματική κατάρτιση και υπάρχει και ασφαλιστική κάλυψη. Το θέμα λοιπόν δεν είναι να καταργήσουμε τα προγράμματα αυτά, αλλά να τα εφαρμόσουμε σωστά.

Όσοι έχουν απασχοληθεί με προγράμματα stage είτε στον δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα, να έχουν την ίδια αντιμετώπιση όσον αφορά την μοριοδότησή τους για τους διαγωνισμούς του δημόσιο τομέα και να μετράει όπως η προϋπηρεσία του καθένα.

Οποιαδήποτε άλλη «λύση» επιλεγεί, που δημιουργεί ανισότητες και ευνοϊκή μεταχείριση σε κάποιους έναντι άλλων, θα είναι μια απλή επανάληψη των μέχρι σήμερα αποτυχημένων και καταδικασμένων πολιτικών διακρίσεων, κάθε απόχρωσης.

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΪΝΑΣ

Προκήρυξη νέων θέσεων εργασίας εκεί όπου υπάρχουν χιλιάδες εργασιακά κενά -ιδίως σε παιδεία, υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες- και ριζικά διαφορετική πολιτική για την κατάργηση των νόμων της ενοικιαζόμενης εργασίας, των stages σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, καθώς επίσης και  του καθεστώτος των συμβασιούχων και της ανασφάλιστης εργασίας αποτελούν τα κεντρικά στοιχεία της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ, όπως την παρουσίασε ο Αλ. Τσίπρας κατά τη συζήτηση της επίκαιρης ερώτησης που κατέθεσε για τους εργαζόμενους σε stage και τους ελαστικά εργαζόμενους. Στον πυρήνα της πρότασης, βέβαια, βρίσκεται η φράση που επανέλαβαν τα στελέχη του χώρου πολλές φορές καθ' όλη τη διάρκεια της εβδομάδας: "Η εργασιακή σκλαβιά καταργείται, δεν διορθώνεται".

Ο πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ επιφύλαξε σκληρή κριτική στα δύο κόμματα εξουσίας που "έχουν λερωμένη τη φωλιά τους γι' αυτό το καθεστώς εργασιακής ανασφάλειας και αβεβαιότητας" λέγοντας πως ενώ οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ δημιούργησαν το ΑΣΕΠ, την ίδια ώρα έψαξαν και βρήκαν οδούς ώστε να παρακάμπτεται, δημιουργώντας έτσι τις στρατιές των συμβασιούχων, των εργαζόμενων με συμβάσεις έργου, μπλοκάκια, δελτία παροχής υπηρεσιών. Το μείζον θέμα, κατά τον Αλ. Τσίπρα, είναι το πρόβλημα της "ανασφάλιστης, κακοπληρωμένης γενιάς των 400 και 700 ευρώ".

"Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε ένα μείζον πρόβλημα εργασιακής ανασφάλειας, κακοπληρωμένης και ανασφάλιστης εργασίας ως πρόβλημα αξιοκρατίας", σημείωσε χαρακτηριστικά και τόνισε πως δεν αντιλαμβάνεται πώς κάτι που είναι ανήθικο και παράνομο στο Δημόσιο, είναι ηθικό και νόμιμο στον ιδιωτικό τομέα. "Όλο αυτό το σύστημα πελατειακών διευκολύνσεων θα περάσει στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και οι δαπάνες εκείνες για να μην πληρώνουν οι εργοδότες ασφαλιστικές εισφορές και για να έχουν φτηνή ανασφάλιστη εργασία στη δούλεψή τους", σημείωσε.

Το κίνημα των σταζιέρ στη Γαλλία

Συνέντευξη με τον Ζυλιάν, εκπρόσωπο της συλλογικότητας "Επισφαλής γενιά"

Το ζήτημα των σταζ έχει μπει για τα καλά στον δημόσιο διάλογο -- μετά και από μια υποδειγματική πρωτοβουλία της δικής μας Αριστεράς, που έθεσε αποτελεσματικά το πρόβλημα στην πολιτική ατζέντα. Πέρα όμως από τη σημερινή συγκυρία, το ζήτημα των σταζ αναδεικνύει ευρύτερα θέματα, που συνδέονται με τους όρους ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας, τις προσδοκίες και τις δυσκολίες μιας ολόκληρης γενιάς, τις διαιρέσεις αλλά και τις συλλογικές διεκδικήσεις των νέων εργαζόμενων, της σύνδεσης ή όχι των αγώνων αυτών με το συνδικαλιστικό κίνημα κλπ.

Όλα αυτά δεν αποτελούν "προνόμιο" της χώρας μας. Στη Γαλλία, το θέμα των σταζ (ιδίως στον ιδιωτικό τομέα) έχει τεθεί από καιρό, μαζί με ευρύτερα ζητήματα εργασίας, και στον δημόσιο διάλογο αλλά και μέσα από συλλογικές διαδικασίες διεκδίκησης. Επιλέξαμε λοιπόν να δημοσιεύσουμε σήμερα μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη με τον Ζυλιάν, 26 ετών, συνιδρυτή της συλλογικότητας Gιnιration prιcaire ("Επισφαλής γενιά"), ο οποίος έχει σπουδάσει διεθνή οικονομικά και εργάζεται σε έναν οργανισμό για την προώθηση της οικονομίας της αλληλεγγύης. Τη συνέντευξη πήρε ο πολιτολόγος και κοινωνιολόγος Μιχάλης Βακαλούλης, στις 17 Νοεμβρίου 2006, στο Παρίσι, και βρίσκεται στον δικτυακό τόπο:

http://www.generationmilitante.fr/archive/2007/01/08/entretien-n-1-julien.html#more

* Ξεκινώντας, θα ήθελα να μου μιλήσεις για τη Gιnιration prιcaire, πρωτοβουλία της οποίας είσαι συνιδρυτής.

* Είναι μια μη θεσμική πρωτοβουλία, η οποία ουσιαστικά λειτουργεί μέσω του διαδικτύου. Η διαπίστωση είναι απλή: οι σταζιέρ δεν πληρώνονται, δεν δικαιούνται άδεια μετ' αποδοχών. Δεν τους λαμβάνει κανείς υπόψη. Πολύ λίγα σταζ καταλήγουν σε θέσεις απασχόλησης. Ακόμη κι αν έχεις πτυχίο, τελικά σου προτείνουν ένα σταζ. Αυτό σου προκαλεί ένα αίσθημα  ματαίωσης, και εγώ το έχω νιώσει και οι φίλοι μου. ( ...;) Αποφασίσαμε να συμμετάσχουμε στη διαδήλωση των συνδικάτων της 4ης Οκτωβρίου 2005. Ήταν η πρώτη ενωτική πορεία εδώ και καιρό, και τα συνθήματά της αφορούσαν την εργασιακή επισφάλεια και την αγοραστική δύναμη. Είπαμε ότι έπρεπε να πάμε επειδή τα συνδικάτα δεν ασχολούνται με τα σταζ κι όσους εργάζονται σε αυτά. Και πήγε καλά. Στην αρχή ήμασταν τέσσερις, την προηγουμένη ημέρα ήμασταν δέκα άτομα που ετοιμάζαμε τη διαδήλωση. Στο μεταξύ, η πρωτοβουλία μας βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας.

* Πόσα άτομα συμμετείχατε στη διαδήλωση;

* Ειλικρινά, όχι πάνω από 15. Αντιθέτως, υπήρχαν 40 δημοσιογράφοι. Τότε βγάλαμε και τις μάσκες. Ήταν η πρώτη συγκεκριμένη πράξη, το πέρασμα από το εικονικό στο πραγματικό. Στην αρχή, η ιδέα για τις μάσκες ήταν μια αναγκαιότητα, γιατί υπήρχε κίνδυνος να εκτεθούν ορισμένοι σταζιέρ. Στη συνέχεια όμως έγινε μέσο επικοινωνίας, σήμα κατατεθέν.

* Ποια ήταν η κεντρική ιδέα της κινητοποίησης;

* Εγώ βρίσκομαι επαγγελματικά πιο κοντά στο συνεταιριστικό περιβάλλον παρά στον κλασικό ιδιωτικό τομέα. Αυτό που με σόκαρε δεν ήταν τόσο ότι τα σταζ δεν αμείβονται παρότι αποτελούν πραγματική εργασία, αλλά κυρίως ότι κανείς δεν μιλάει γι' αυτό, ότι οι βασικοί συνομιλητές, τα συνδικάτα, μοιάζουν ανίκανα να αγγίξουν το πρόβλημα, να βάλουν το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων, ενώ τα μίντια δεν το αναφέρουν καν. Αυτό που με σόκαρε ήταν ότι όλος ο κόσμος το έβρισκε φυσιολογικό. ( ...;) Η απουσία συνομιλητή έχει μια εξήγηση. Πράγματι, τα συνδικάτα δεν διαθέτουν ανθρώπους που να συνδέονται με μια νεολαία που είναι κινητική και δεν έχει σταθερές συμβάσεις εργασίας. Και, επιπλέον, οι σταζιέρ δεν έχουν συμφέρον να στιγματιστούν πολιτικά πηγαίνοντας  να συναντήσουν ένα συνδικάτο. Έτσι, ένας συνδικαλιστής δεν θα δει ποτέ έναν σταζιέρ, και τούμπαλιν. Είναι φαύλος κύκλος.

* Πώς εξηγείται αυτό το ξαφνικό ενδιαφέρον και η δημοσιότητα, ενώ τα μέσα είναι ανύπαρκτα;

* Εκείνη την περίοδο απασχολούσε έντονα το ζήτημα της επισφάλειας. Έπρεπε να μιλήσουμε γι' αυτό, να απαντήσουμε. Έχει σημασία ότι δυο μήνες αργότερα στη Γαλλία έγινε η κινητοποίηση κατά του Συμβολαίου Πρώτης Πρόσληψης (CPE) ( ...;).¹ Είχαμε όμως και μια ικανότητα. Μπορεί να ήμασταν "φτωχοί" από πλευράς οργάνωσης, αλλά ήμασταν σαφώς χαρισματικοί σε ό,τι αφορά την επικοινωνία. Οι ανακοινώσεις Τύπου που βγάζαμε δεν ήταν σαν εκείνες που βγάζει κάποια "αρχαϊκή" οργάνωση και ξεκινά εξηγώντας το τάδε ή το δείνα άρθρο του νόμου. Η ιδέα ήταν να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον των δημοσιογράφων. Δεν είχαμε δικά μας δίκτυα, αλλά καταφέραμε να ενεργοποιήσουμε ορισμένα υπάρχοντα δίκτυα που μας στήριξαν, όπως η ΑΤΤΑC. Για να έχουμε αντίκτυπο, έπρεπε να είμαστε ταυτόχρονα πραγματιστές και αποτελεσματικοί στην επικοινωνία.

*Τι σημαίνει να είσαι πραγματιστής;

* Δεν σημαίνει πάντως ότι δεν είσαι απαιτητικός. Εμείς, τον Οκτώβρη, λέγαμε ότι θέλουμε ένα νόμο μέχρι την άνοιξη. Προφανώς, όταν το λέγαμε στη CFDT² ή στην FO,³ μας απαντούσαν: "Ναι, κι εγώ ήμουν κάποτε 25 χρονών"! Κι όμως, κερδίσαμε το νόμο: από τον Γενάρη, ο Ντομινίκ ντε Βιλπέν ανακοίνωσε τον νόμο για την ισότητα των ευκαιριών, που συμπεριελάμβανε το CPE και τρεις διατάξεις για τα σταζ, τις οποίες κατακτήσαμε. Βεβαίως, οι διατάξεις αυτές ήταν διακοσμητικές. Από τη μια, η σύμβαση μαθητείας είναι πλέον υποχρεωτική, όμως ήταν ήδη εκ των πραγμάτων. Από την άλλη, αν και η αμοιβή των σταζ διάρκειας μεγαλύτερης από τρεις μήνες είναι υποχρεωτική, δεν υπάρχει ελάχιστο όριο στις αμοιβές. Πάντως κερδίσαμε έναν νόμο μέσα σε τρεις μήνες.

* Ο πραγματισμός συνίσταται στο να απευθύνεσαι σε όλο τον κόσμο για να περάσεις ένα μήνυμα. Και τον ριζοσπαστισμό, πώς τον αντιλαμβάνεσαι;

* Το σκέφτομαι πολύ. Δεν είμαι σίγουρος ότι ήμασταν και πολύ ριζοσπαστικοί στη Gιnιration prιcaire. Σε σχέση με τα σταζ που δεν αμείβονται, ζητήσαμε μια βελτίωση των συνθηκών για τους σταζιέρ που να πλησιάζει στη μαθητεία στην οποία υπάρχει σύμβαση εργασίας,  αλλά αμοιβή κατώτερη από το SMIC.⁴ Σε αυτό το ζήτημα ήμασταν πραγματιστές.

* Μπορούμε να πούμε ότι το κίνημά σας είναι ένα είδος μονοθεματικού μεταρρυθμισμού που στοχεύει συγκεκριμένα σε νομικοπολιτικές απαντήσεις;

* Ναι, μπορούμε να το πούμε κι έτσι. Αλλά δεν επιλέξαμε την ονομασία Gιnιration stagiaire (Γενιά των σταζ). Εξαρχής θελήσαμε να αποφύγουμε την αναφορά μοναχά στη θεματική των σταζ. Γιατί από πίσω υπάρχει μια ανάλυση, η διαπίστωση ενός "χάσματος γενεών", δηλαδή σχετικά με το ότι η θέση που επιφυλάσσεται στη γαλλική νεολαία σήμερα είναι στις τελευταίες προτεραιότητες των κυβερνήσεων και του πληθυσμού. Τα σταζ ή το στεγαστικό πρόβλημα το αποδεικνύουν θαυμάσια. Το CPE επίσης, γιατί μας λένε: "Α, τα καημένα, ζορίζονται για να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, η πραγματική λύση γι' αυτή την επισφάλεια θα ήταν να τη θεσμοποιήσουμε". Είναι όντως γεροντική λογική! Τηρουμένων των αναλογιών, οι υλικές συνθήκες πρόσβασης στην κοινωνία είναι σήμερα πολύ πιο δύσκολες από αυτές που γνώρισε ο πατέρας μου.

* Αναφέρθηκες σε ένα χάσμα γενεών. Κάθε γενιά δεν αντιτίθεται, κατά κάποιον τρόπο, στην προηγούμενη;

* Δεν πρόκειται για τις ίδιες ακριβώς δυσκολίες με εκείνες που είχε η προηγούμενη γενιά έναντι των γονιών της. Εκείνη την περίοδο, η "διάσταση απόψεων" ήταν μάλλον ψυχολογικής τάξης. Ο Μάης του '68 μπορεί να διαβαστεί σαν κρίση του ατομικισμού, που διασταυρώθηκε με ένα επαναστατικό πνεύμα, με την ελπίδα της ριζικής αλλαγής. Αλλά οι διαδηλώσεις της Πρωτομαγιάς τους 2002, το κίνημα ενάντια στο CPE καθώς και η αυθόρμητη συμπάθεια που προκαλεί η Gιnιration prιcaire είναι διαφορετικής φύσης. Η τωρινή γενιά δεν είναι ακόμα σε θέση να μιλήσει για "ψυχολογία"" μιλάμε συνήθως για όρους εργασίας, για στέγαση, για πρόσβαση σε ένα αξιοπρεπές πλαίσιο ζωής. Είναι μια πολύ πιο πραγματιστική έγνοια, σχεδόν "κομφορμιστική". Δεν πρόκειται παρά για την ένταξη.

Ενώ για τους "εξηνταοχτάρηδες" το διακύβευμα δεν ήταν τόσο η ένταξη όσο η ανάληψη της συμβολικής, πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. Ωστόσο, η δική μου προσέγγιση δεν είναι καθαρά γενεακή. Η αντίληψη αυτή πρέπει να σχετικοποιηθεί, γιατί σε μεγάλο βαθμό αποκρύπτει τις πολύ διαφορετικές ταξικές συνθήκες στους κόλπους της νεολαίας. Σε σχέση με το σύνολο των επισφαλών μισθωτών, τα σταζ αντιπροσωπεύουν μια επίσημη αλλά ολέθρια μορφή κοινωνικού ντάμπινγκ. Ωστόσο γίνεται δυσκολότερο για έναν άνεργο να βρει δουλειά, ακόμη κι αν πληρώνεται με το SMIC, όσο υπάρχουν στη χώρα ένα εκατομμύριο σταζιέρ που τραβούν προς τα κάτω το κόστος εργασίας. Κι είναι ακόμη πιο σκληρό αν είσαι "μεγάλος" ή αν λέγεσαι Χαλέντ και μένεις στο Μπομπινύ.⁵ Εν τέλει, όσο περισσότερο υπάρχουν σταζ, τόσο λιγότερο υπάρχει ένταξη για τους νέους, καθώς εκ των πραγμάτων χάνονται οι θέσεις εργασίας για νεότερους ή για βοηθούς. Όμως υπάρχουν και άλλα ζητήματα: τι γίνεται μ' αυτούς που για διάφορους λόγους δεν κάνουν σταζ, και κυρίως επειδή δεν έχουν λεφτά; Τα σταζ κοστίζουν, είναι μια επένδυση.

Οι νέοι που δεν έχουν πρόσβαση σε αυτά, στην αγορά εργασίας είναι με την πλάτη στον τοίχο, γιατί απαιτείται προηγούμενη εργασιακή εμπειρία. Είναι μια νέα μορφή ανισότητας. Σε τελική ανάλυση, αν εστιάζεις στους σταζιέρ, οι οποίοι έχουν κάνει σχετικά μακρόχρονες σπουδές, καταλήγεις να εστιάζεις σε αυτούς που είναι οι πιο ευνοημένοι ή οι πιο "εξοπλισμένοι" στην αγορά εργασίας. Αλλά, όταν ακόμα και οι "insiders" αρχίζουν να εξεγείρονται, συναντιούνται με εκείνο το τμήμα της νεολαίας που είναι υποβαθμισμένο, χωρίς καμία πρόθεση για στρατευμένη κινητοποίηση. Εκεί ακριβώς μπορεί να συναντηθούν οι λαϊκές και οι μεσαίες τάξεις.

* Τι εικόνα έχεις για τα συνδικάτα;

* Υπάρχει  ο συνδικαλισμός στον οποίο πιστεύω. Είμαι εκπρόσωπος των εργαζομένων εκεί όπου δουλεύω. Είναι μια σημαντική προσωπική επιλογή. Αλλά ο συνδικαλισμός των συνομοσπονδιών, ο λεγόμενος αντιπροσωπευτικός, με απελπίζει. Καταρχάς, το ποσοστό των εγγεγραμμένων σε συνδικάτα κινείται γύρω στο 8%. Έπειτα, οι συνδικαλισμένοι είναι συγκεντρωμένοι σε συγκεκριμένους τομείς (δημόσιος τομέας, μεταλλουργία κ.λπ.). Τέλος, ο συνδικαλισμός υπονομεύεται από τις εσωτερικές διαιρέσεις, ιδίως ανάμεσα στη CGT⁶ και τη CFDT.

* Εσείς τι περιμένετε από τα συνδικάτα;

* Απευθυνθήκαμε ταυτόχρονα στα κόμματα και στα συνδικάτα. Με τα κόμματα λειτούργησε -- ήταν ίσως και ιδιοτελές, αλλά δεν έχει πολλή σημασία. Όμως με τα συνδικάτα δεν καταφέραμε τίποτα σημαντικό.

* Τα συνδικάτα μπορούν να μεταρρυθμιστούν σε σχέση με τις δικές σας διεκδικήσεις;

* Είναι αδύνατο, με τη βάση των μελών που έχουν. Αδυνατούν να συνδιαλλαγούν με τους εποχιακούς εργαζόμενους, κι ακόμη περισσότερο με τους σταζιέρ, και δεν μιλούν ποτέ για τους φοιτητές.

* Τι θα έπρεπε να αλλάξουν για να αποκτήσουν ενδιαφέρον στα μάτια των νέων;

* Όλα! Η Σεγκολέν Ρουαγιάλ έχει προτείνει την αυτόματη ένταξη στα συνδικάτα. Δεν γνωρίζω τις λεπτομέρειες της πρότασής της, όμως αν τα συνδικάτα χρηματοδοτούνταν με μια μικρή εισφορά όλων των μισθωτών σε αναγνώριση, τρόπον τινά, της λειτουργίας τους ως δημόσιου φορέα, δεν θα μπορούσαν πλέον να κάνουν ό,τι να 'ναι. Ενώ τώρα οι άνθρωποι έχουν την εντύπωση ότι τα συνδικάτα είναι εδώ για να τους υπερασπιστούν ακόμη κι αν οι ίδιοι δεν συνεισφέρουν καθόλου. Είναι ένα φοβερό φαινόμενο "λαθρεπιβάτη". Αν τα συνδικάτα κινητοποιηθούν για να διεκδικήσουν μια καθαρή χρηματοδότηση, με τρόπο που να είναι υπόλογα για τη δράση τους απέναντι σε όσους συνεισφέρουν, θα μπορούσαν να το πετύχουν.

* Οι νέοι της γενιάς σου δεν γνωρίζουν τα συνδικάτα;

* Καθόλου. Και τα συνδικάτα επίσης. Οι νέοι δεν γνωρίζουν ούτε τη CFE-CGC⁷ ούτε τη CFTC,⁸ οριακά μόνο γνωρίζουν τη CGT και τη CFDT, αλλά δεν ξέρουν ότι αυτά τα δύο συνδικάτα είναι "εχθροί εξ αίματος". Ακόμη χειρότερα, οι νέοι δεν γνωρίζουν το εργατικό δίκαιο στη Γαλλία. Έχουν την εντύπωση ότι είναι περίπλοκο, ενώ εντέλει είναι αρκετά απλό. ( ...;). Πράγματι, η γενιά μου δεν περιμένει και πολλά από τα συνδικάτα. Καταρχάς, διότι δεν τα ξέρει. Έπειτα, επειδή έχει την εντύπωση ότι το εργατικό δίκαιο είναι ανύπαρκτο. Και, τέλος, διότι είναι πεπεισμένη πια ότι η αγορά εργασίας είναι μια ζούγκλα. Οι νέοι δεν σκέφτονται ποτέ το τρίγωνο εργοδότης-μισθωτός-συνδικάτο. Και οι λίγοι που ξέρουν πέντε πράγματα είναι απογοητευμένοι από τα συνδικάτα.

Οι ανεπάρκειες του συνδικαλισμού ως δημόσιου φορέα ενημέρωσης σχετικά με τους νόμους που διέπουν την εργασία αποτυπώνονται καθαρά σε αυτή την απουσία. ( ...;) Υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που κάνει τα συνδικάτα λιγότερο ελκυστικά. Η CGT και η CFDT, για να μείνουμε στις δύο μεγαλύτερες συνομοσπονδίες, αυτό που "πουλάνε" δεν είναι μόνο μια ένταξη αλλά και τη σύνταξη με έναν συνολικό λόγο. Αν συμφωνείς μαζί τους, πρέπει αναγκαστικά να συμφωνείς και με την τάδε ή τη δείνα εκστρατεία τους για κάποιο ζήτημα. Αλλά αυτή η μορφή ένταξης δεν μπορεί πια να περπατήσει σε μια γενιά που είναι "ατομικιστική" αλλά συγχρόνως έχει σπάσει τα στεγανά στη σκέψη.

1.Το Συμβόλαιο  Πρώτης Πρόσληψης (CPE) ήταν μια νομοθετική πρωτοβουλία της γαλλικής κυβέρνησης επί προεδρίας Ζακ Σιράκ που υποτίθεται ότι διευκόλυνε την ένταξη των νέων ανέργων στην αγορά εργασίας, ωστόσο απήλασσε τους εργοδότες από τις εργοδοτικές εισφορές και τους έδινε το δικαίωμα αναιτιολόγητης απόλυσης του εργαζόμενου. Το CPE προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την πλευρά των φοιτητών, των συνδικάτων και της Αριστεράς, διότι οδηγούσε σε αυθαίρετες απολύσεις και επισφαλείς σχέσεις εργασίας, με αποτέλεσμα τελικά να αποσυρθεί.

2. Γαλλική Δημοκρατική Συνομοσπονδία Εργασίας: το μεγαλύτερο σε μέλη συνδικάτο της χώρας, πρόσκειται στο Σοσιαλιστικό Κόμμα.

3. Εργατική Δύναμη: η τρίτη μεγαλύτερη εργατική συνομοσπονδία της χώρας, με τροτσκιστικές αναφορές.  Προέκυψε το 1948 από διάσπαση της συνομοσπονδίας του ΚΚΓ.

4. Διεπαγγελματικός ελάχιστος μισθός ανάπτυξης: ο ελάχιστος μισθός στη Γαλλία.

5. Κοινότητα στα βορειοανατολικά προάστια του Παρισιού, με σημαντικό πληθυσμό αραβικής καταγωγής, εξού και η αναφορά στο όνομα Χαλέντ.

6. Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας: η μεγαλύτερη εργατική συνομοσπονδία της Γαλλία, πρόσκειται στο ΚΚΓ.

7. Γενική Συνομοσπονδία Στελεχών: μία από τις πέντε μεγαλύτερες συνομοσπονδίες της Γαλλίας, αφορά υπαλλήλους με υψηλή κατάρτιση και/ή διευθυντική θέση.

8. Γαλλική Συνομοσπονδία Χριστιανών Εργαζομένων: μία από τις πέντε μεγαλύτερες συνομοσπονδίες της χώρας, ανήκει στη σοσιαλχριστιανική παράδοση.